Telefonun Mucidi Alexander Graham Bell
1876'da
telefonun icat ederek teknolojik bir çağ açan Alexander Graham Bell'in
bugün doğum günü. Dünyanın en çok kullanılan arama motoru Google,
önemli günler için yaptığı Doodle ile bu büyük mucite yer vererek
anıyor.Alexander Graham Bell (3 Mart 1847 - 2 Ağustos 1922)
Telefonun
yaratıcılarından olan Graham Bell'in annesi doğuştan sağırdı. Dedesi ve
babası yıllarını sağırlara adadı. Özellikle babası sağırlara duymasalar
bile konuşmayı öğretmenin yollarını geliştirmeye çalıştı. İki kardeşi
veremden ölünce, babası kalan tek oğlunun sağlığı için Kanada'ya göçtü.
Babasının ölümünden sonra onun çalışmalarını tanıtmak ve yaymak için
çabalayan Graham Bell ABD'ye gitti. Burada bir süre sağırlara dil
öğretmeni yetiştiren okulda çalıştı. Daha sonra kendi okulunu kurdu.
Aslında Graham Bell, sağırların sessizliğini ortadan kaldırmaya çalışıyordu. Bunu
başaramadı ama her gün yeni bir özelliğe kavuşan telefonla birbirinden
kilometrelerce uzaktaki insanların birbirlerini duymalarını sağladı.
Ünü
kısa sürede yayılan Bell, Oxford Üniversitesi’ne konuk öğretmen olarak
çağrıldı. İngiltere'de eline geçen Alman Hermann von Helmholz adlı
bilginin işitme fizyolojisine ilişkin kitabını okudu. Müzik sesinin bir
tel aracılığı ile aktarılabilineceği düşüncesi üzerinde yoğunlaştı. Bu
sırada başka bilim adamları da bu konularda çalışmalar yürütüyordu.
Elisha Gray bunlardan biriydi.
İngiletere'den
dönen Bell, Boston Üniversitesi İnsan Sesi Fizyolojisi dalı
profesörlüğüne getirildi. Kuramsal bilgilerini teknik destekle yaşama
geçirmeye ve işitme engelliler için duymalarını sağlayacak aletler
yapmaya girişti. Thomas Watson adlı bir elektrik mühendisi ile birlikte
çalışmaya başladı. Çalışmalarını yürütmek için maddi destek
gerektiğinde kendisine Avukat Gardnier Greene Hubbart yardım elini
uzattı.
Bell
ve Watson 1875 yılında sesin tel üzerinden bir başka yere gittiğini
ortaya çıkardı. Ancak ses anlaşılmaz bir durumdaydı. 14 Şubat 1876 günü
Bell ve Gray telefon patenti almak için ayrı ayrı başvuru yaptı. Bell'e
7 Mart günü istediği patent verildi. 174.465 nolu patentini alan Bell
atölyede denemelerini sürdürürken telefonu çalıştırmak için kullandığı
bataryadan pantolonuna asit döküldü. Watson'u yardıma çağırdı: "Bay
Watson, çabuk buraya gelin. Sizi istiyorum."
Bell
yardımcısını yardıma çağırırken farkında olmadan 131 yıl önce 10 Mart
günü ilk telefon görüşmesini yaptı. Watson Bell'in sesini "telefon"dan
duydu. ABD'nin 100’üncü kuruluş yıldönümüne denk gelen bu buluşu ona
düzenlenen Yüz Yıl sergisinde birçok ödül kazandırdı. Bell bilimsel
çalışmalarını yürütmek için maddi ve manevi destek gördüğü Hubbart
Ailesi’nden Mabel ile bir yıl sonra evlendi.
Eşi
dört yaşından beri sağırdı. Bell öğrencisi olarak tanıdığı ve daha
sonra evlendiği Mabel'e derin bir sevgi duydu. Artan ününe karşın
hiçbir zaman ne eşini ne de sağırları unuttu. Eşine yazdığı bir
mektupta "Eşin, hangi noktaya çıkarsa çıksın, ne denli zengin olursa
olsun, emin ol sağırları ve onların sorunlarını her zaman düşünecektir"
diye yazmıştır.
İlk
telefon bugünkü telefonlara benzemeyen bir biçimdeydi. Üzerinde birler,
onlar, yüzler basamağını temsil eden üç tuş bulunuyordu. Bağlanmak
istenen numara tuşlara aranan numarada yer alan rakamın değeri kadar
basılarak sağlanıyordu. Arayan kişi tuşa kaç kez bastığını sık sık
şaşırdığı için karmaşaya da yol açıyordu. Bunun da çözümü çok geçmeden
bulundu.
Kısa
sürede New York sokaklarını telefon direkleri ve kablo hatları örümcek
ağı gibi kapladı. Yürünmez bir hale gelen sokaklardaki bir telefon
direği kabloları tutan 50 çapraz tahta taşıyordu. Telefon günlük yaşama
değişik biçimlerde girmeye başladı.
Graham
Bell belleklerde telefonun bulucusu olarak yer etse de adının öne
çıkmadığı çalışmaları da vardı. Bunlardan biri büyük bir ilgi ile tüm
dünyanın izlediği National Geographic dergisindeki yöneticiliğiydi.
Yüzyirmi yıl önce silahlı saldırıya uğrayan ve ağır yaralanan ABD
Başkanı Garfield'ın bedenindeki kurşunların yerini belirlemede ilk kez
kullandığı telefonik sonda, Röntgen'in X ışınları ile tanıyı
geliştirilmesinde kullanıldı. Deniz ve hava taşımacılığı için projeler
gerçekleştirdi.
Sağırlığa
karşı yürütülen savaşımın sonucu insanlık dünyasının sağırlığını
gideren bir buluşu armağan eden Bell öldüğünde ona duyulan büyük saygı
ve sevgiden ötürü soyadından yola çıkarak telefonu simgelemek için
kırmızı "çan" resimleri kullanıldı.
ferhat
ayşe